Βασίλης Τσιτσάνης. Σαν σήμερα…

Βασίλης Τσιτσάνης (1915-1984)

…18 Ιανουαρίου γεννήθηκε (1915) και 18 Ιανουαρίου πέθανε (1984). Ο Βασίλης Τσιτσάνης, ένας από τους μεγαλύτερους Έλληνες λαϊκούς συνθέτες, στιχουργούς και τραγουδιστές του 20ού αιώνα. Γεννήθηκε στα Τρίκαλα, έζησε στη Θεσσαλονίκη και την Αθήνα. Και τί δεν έζησε, που με τον δικό του τρόπο θα το περάσει στα τραγούδια του.

«Την 13.8.44 και από της 4ης πρωινής ώρας και μέχρι της μεσημβρίας περίπου απεκλείσθη άπασα η περιφέρεια του ενταύθα ΙΑ’ Αστυνομικού Τμήματος Συνοικισμού Καλαμαριάς υπό Γερμανών στρατιωτών… τμήματα δε των ενταύθα Εθνικιστικών Ομάδων ενήργησαν κατ’ οίκον ερεύνας και εξετέλεσαν τους κάτωθι…».

Αυτή είναι η έκθεση της Διεύθυνσης Αστυνομίας Θεσσαλονίκης, τρεις μέρες μετά το Μπλόκο της Καλαμαριάς. To πρωί της Κυριακής 13 Αυγούστου 1944, Γερμανοί στρατιώτες με Έλληνες συνεργάτες τους από το Τάγμα του Δάγκουλα, περικύκλωσαν το κέντρο της Καλαμαριάς και τους γύρω συνοικισμούς και με μια λίστα χαρακτηρισμένων αριστερών, άρχισαν τις έρευνες στα σπίτια. Μέχρι το μεσημέρι, έντεκα άνθρωποι είχαν εκτελεσθεί στα σπίτια τους ή στο δρόμο. Θα ήταν πολλοί περισσότεροι, αφού εκείνη τη μέρα είχαν συλληφθεί τριάντα, που προορίζονταν για εκτέλεση κι άλλοι διακόσιοι, που είχαν κρατηθεί στο χώρο του σχολείου. Ο Δήμαρχος όμως της Καλαμαριάς, Δημήτριος Παυλίδης, με τους κατάλληλους χειρισμούς, κατάφερε να αποσοβήσει τα χειρότερα. Το μεσημέρι παρέθεσε γεύμα στο χώρο της αστυνομίας, στο Δάγκουλα και τους άντρες του, με τρία πρόβατα και άφθονο κρασί, με αποτέλεσμα στο τέλος να μεθύσουν, να κουραστούν και να φύγουν τραγουδώντας Τα ρόδα τα τριαντάφυλλα, της άνοιξης τα κάλλη…και απελευθερώνοντας τους υπόλοιπους κρατούμενους.

Το Τάγμα του Αντώνη Δάγκουλα, που συντάχθηκε το 1944 και επίσημα ονομάστηκε «Εθνική Ελληνική Ασφάλεια Πόλεως Θεσσαλονίκης», απαριθμούσε σχεδόν εκατό άντρες, οι οποίοι φορούσαν και περιβραχιόνιο με νεκροκεφαλή. Με εντολή των γερμανικών αρχών, είχαν επιφορτισθεί με αστυνομικά καθήκοντα, παρά τις αντιδράσεις της επίσημης αστυνομίας. Η νεκροκεφαλή στο περιβραχιόνιο φανέρωνε πως η πραγματική αποστολή τους ήταν αυτή του εκτελεστικού αποσπάσματος. Γι’ αυτό άλλωστε και οι Γερμανοί έμεναν απαθείς στις κάθε είδους ληστρικές επιδρομές και βιαιοπραγίες τους.

Εκείνη την περίοδο ο Βασίλης Τσιτσάνης ζούσε και δημιουργούσε στη Θεσσαλονίκη. Στο κέντρο της πόλης, στην οδό Παύλου Μελά 21, διατηρούσε το περίφημο «Ουζερί Τσιτσάνης», όπου έγραψε μερικά από τα ωραιότερά του τραγούδια. Κάποια τα ηχογράφησε μόλις τέλειωσε ο πόλεμος. Κάποια όμως ήταν αδύνατο να περάσουν τους σκοπέλους της λογοκρισίας που ταλάνισαν επί σειρά ετών τη λαϊκή μουσική και παρέμειναν ανέκδοτα ή χρειάστηκε να περάσουν πολλά χρόνια μέχρι να πάρουν το δρόμο για το στούντιο. Ένα απ’ αυτά ήταν και το χασαποσέρβικο Ο μπλόκος:

Βγήκανε νωρίς τ’ αστέρια, βγήκανε και τα μαχαίρια
για να μας καρφώσουν. Ωχ! μανούλα μου
έφτασαν τα καραβάνια με σπαθιά και με γκιορντάνια
για να μας σταυρώσουν. Ωχ! καρδούλα μου
Εμείς το ξέραμε μια μέρα πως θα γίνει μπλόκος
Ωχ! Μανούλα μου
κι είναι πολλοί αυτοί που χρόνια μας σταυρώνουν χρόνια
Ωχ! καρδούλα μου
κράτησε σφιχτά τα χέρια, την καρδιά σου κάνε πέτρα μην πονάς
Μία χούφτα παλικάρια πολεμάν σαν τα λιοντάρια
μέσα στην αντάρα, μέσα στη σκλαβιά
το θεριό στα δυο να κόψουν και τον τύραννο να διώξουν
όλα θα τα δώσουν για τη λευτεριά.

Η Κατοχή και ο Εμφύλιος πέρασαν άμεσα ή έμμεσα σε αρκετά τραγούδια του Τσιτσάνη. Το εμβατήριο Αιώνες είναι ακόμα ένα δείγμα. Και δεν είναι μόνο αυτά… Της Γερακίνας γιος, με στίχους Κώστα Βίρβου, Κάποια μάνα αναστενάζει, (συνδημιουργία με τον Μπάμπη Μπακάλη), Για μια κόρη ξελογιάστρα (Χτίζουν και γκρεμίζουν κάστρα), Μπρος στο ρημαγμένο σπίτι, Κάνε λιγάκι υπομονή, Της κοινωνίας η διαφορά, Ο τραυματίας, Σαν απόκληρος γυρίζω, Απ’ τη μάνα μου διωγμένος, Το γράμμα , είναι κάποια τραγούδια τα οποία γράφει ο Τσιτσάνης επηρεασμένος από κείνη την περίοδο. Και φυσικά, κορωνίδα όλων αυτών, η Συννεφιασμένη Κυριακή την οποία ο δημιουργός, σύμφωνα με μαρτυρία του, εμπνεύσθηκε από τις θλιβερές εικόνες της Κατοχής στη Θεσσαλονίκη…

Πηγή: Ogdoo.gr – Το τραγούδι …αλλιώς!

Το σχόλιό σας...

Πρόσφατα σχόλια

ΒΙΒΛΙΟΠΩΛΕΙΟ

Ουάσιγκτον 21, Τρίπολη, Τηλ. 2710238928

Email: dkomninou@ath.forthnet.gr