† Κώστας Βεργόπουλος

Κώστας Βεργόπουλος (1942-2017).

Απεβίωσε χθες 9 Νοεμβρίου 2017 στο Παρίσι σε ηλικία 75 ετών ο Κώστας Βεργόπουλος, σπουδαίος οικονομολόγος, διανοητής και συγγραφέας. Ο θάνατός του επήλθε από αιμάτωμα στο κεφάλι έπειτα από σύντομη νοσηλεία. Ο Κώστας Βεργόπουλος γεννήθηκε το 1942 στην Αθήνα και σπούδασε Νομική στο Πανεπιστήμιο Αθηνών και Οικονομικές Επιστήμες στο Πανεπιστήμιο της Σορβόννης, όπου αναγορεύθηκε διδάκτωρ. Το 1974 εξελέγη καθηγητής Οικονομολογίας στη Σορβόννη και το 1992 καθηγητής Πολιτικής Οικονομίας στο Πάντειο Πανεπιστήμιο.

ο Κώστας Βεργόπουλος από το 2002 ήταν καθηγητής Πολιτικής Οικονομίας στο Πανεπιστήμιο VIII στο Παρίσι, ενώ έχει υπάρξει επισκέπτης καθηγητής σε πανεπιστήμια της βόρειας και της νότιας Αμερικής. Παράλληλα εργάστηκε ως εμπειρογνώμονας στον ΟΗΕ και την Ευρωπαϊκή Επιτροπή.Διετέλεσε διευθυντής του προγράμματος του Οργανισμού Ηνωμένων Εθνών για τη Μεσόγειο (UNITAR) και μέλος της επιτροπής εμπειρογνωμόνων για την απορρύθμιση και την ανταγωνιστικότητα στην Ευρώπη. Την περίοδο 1997-1999 διετέλεσε επικεφαλής του Vision Group του ASEM που είχε σκοπό την τόνωση των δεσμών και της συνεργασίας μεταξύ Ευρώπης και Ασίας, ενώ ήταν μέλος του συμβουλίου του Ινστιτούτου Διεθνών Σχέσεων.

Βιβλία του έχουν μεταφραστεί και διδάσκονται σε δέκα γλώσσες (γαλλικά, αγγλικά, ισπανικά, πορτογαλικά, ιταλικά, ολλανδικά, κινέζικα). Μεταξύ αυτών:
Το αγροτικό ζήτημα στην Ελλάδα, Εκδόσεις Εξάντας, Aθήνα 1975,
Η απο-ανάπτυξη σήμερα; Εκδόσεις Εξάντας, Aθήνα 1986,
Εθνισμός και οικονομική ανάπτυξη, Εκδόσεις Εξάντας, Aθήνα 1993,
Κράτος και οικονομική πολιτική στον 19ο αιώνα, Εκδόσεις Εξάντας, Aθήνα 1994
Παγκοσμιοποίηση, η μεγάλη χίμαιρα, Εκδόσεις Λιβάνη, Aθήνα 1999,
Ποιος φοβάται την Ευρώπη, Εκδόσεις Λιβάνη, Aθήνα 2000,
Το τέλος του κύκλου, Εκδόσεις Λιβάνη, Aθήνα 2002,
Η αρπαγή του πλούτου, Εκδόσεις Λιβάνη, Aθήνα 2005,
Το μεγάλο ρήγμα, Εκδόσεις Λιβάνη, Aθήνα 2007,
Οι αμετανόητοι, Εκδόσεις Λιβάνη, Aθήνα 2010,
Μετά το τέλος, Εκδόσεις Λιβάνη, Aθήνα 2011,
Η ανάρμοστη σχέση, Εκδόσεις Πατάκη, Aθήνα 2012,
Το μαύρο και το κόκκινο, Εκδόσεις Λιβάνη, Aθήνα 2014,
Η νέα παγκόσμια αναταραχή, Εκδόσεις Gutenberg, Aθήνα 2017.

Τριπολίτης

Επιστημολογικό και πολιτικό πορτρέτο

Θα επιχειρήσουμε να σκιαγραφήσουμε σε γενικές γραμμές το επιστημολογικό και το πολιτικό πορτρέτο του Κώστα Βεργόπουλου, ο οποίος μας αφήνει μια ανεξαργύρωτη και ανεκτίμητη παρακαταθήκη. Στο τελευταίο βιβλίο του με τον τίτλο «Η νέα παγκόσμια αναταραχή» (Εκδόσεις Gutenberg, 2017) σημειώνει με σαφήνεια: «Ο κόσμος μας αποβαίνει σήμερα όλο και πιο αβέβαιος και ανασφαλής, με αύξουσα απώλεια αυτοπεποίθησης και κάθε σημείου αναφοράς για όλους και με σαρωτικές επιπτώσεις σε όλα τα πεδία: της οικονομίας, της κοινωνίας, του πολιτισμού».

Στην πρόταση αυτή συνοψίζονται οι θεωρητικές έρευνες του πνευματικού έργου του Βεργόπουλου, το οποίο δεν είναι παρά η επιτομή της κριτικής διάγνωσης του παρόντος. Ο Κώστας Βεργόπουλος κατά τον καταμερισμό της επιστημονικής εργασίας εντάσσεται στους οικονομολόγους, δηλαδή στους ειδικούς επιστήμονες, οι οποίοι ερευνούν την καπιταλιστική δομή του σύγχρονου οικονομικού συστήματος.

Ωστόσο ο Βεργόπουλος δεν ήταν ειδικός τεχνοκράτης επιστήμων με εξειδίκευση στην ανάλυση των οικονομικών μεγεθών και στοιχείων. Ο Βεργόπουλος ήταν καθολικός στοχαστής στη θεωρητική και την πολιτική έρευνά του και αυτό συνέβη για τρεις μείζονες επιστημολογικούς λόγους:

Πρώτον, επειδή οι επιστημονικές έρευνές του θεμελιώνονται στο επίπεδο της μεθοδολογίας, σ’ αυτό που ονομάζουμε «κριτική των ιδεολογιών», πράγμα που σημαίνει όχι μόνον ότι διαχωρίζει πλήρως την επιστήμη από την ιδεολογία (την οποιαδήποτε ιδεολογία), αλλά τοποθετεί ως πρώτιστη μεθοδολογική αρχή των ερευνών του την κριτική των ιδεολογικών ερμηνευτικών σχημάτων.

Δεύτερον ο Βεργόπουλος εξετάζει το θεματικό επιστημονικό αντικείμενό του, δηλαδή την καπιταλιστική δομή του οικονομικού συστήματος όχι ως μερικό κοινωνικό ζήτημα, αλλά ως καθολικό πρόβλημα, το οποίο συνδέεται άρρηκτα με τα άλλα κοινωνικά υποσυστήματα (το πολιτικό, το αισθητικό, το γνωσιοθεωρητικό κ.ά.) και προ πάντων με την ίδια τη σύγχρονη κοινωνία ως ολότητα.

Ο τρίτος επιστημολογικό παράγοντας, ο οποίος καθιστά τη σκέψη του Βεργόπουλου κατ’ εξοχήν φιλοσοφική και το πνεύμα του δημιουργικό, έχει να κάνει με το ενδιαφέρον (Interesse) το οποίο κατευθύνει τις έρευνές του. Το επιστημολογικό αυτό ενδιαφέρον είναι το χειραφετικό ή με άλλους όρους το ενδιαφέρον για την κοινωνική απελευθέρωση. Ποτέ ο Βεργόπουλος δεν συμβιβάστηκε με την ιδέα ότι η υφιστάμενη κατάσταση των πολιτικών, οικονομικών και κοινωνικών πραγμάτων δεν μπορεί να αλλάξει και η ίδια η κοινωνική πραγματικότητα επιτέλους να μετασχηματιστεί σε έλλογη οντότητα.

Εν κατακλείδι ας τονιστούν τα εξής: Ο Βεργόπουλος καταξιώθηκε στη διεθνή επιστημονική κοινότητα με το δημιουργικό πνευματικό έργο του. Αυτό αποδεικνύεται από το γεγονός ότι οι θεωρίες του διδάσκονται και τα βιβλία του κυκλοφορούν σε δέκα γλώσσες παγκοσμίως. Σε επόμενο κείμενό μας θα αναλύσουμε τη συνεισφορά του Βεργόπουλου κατά περιεχόμενο στον επιστημονικό τομέα του και στα επιμέρους πεδία της έρευνάς του.

Αλλά πριν τελειώσω αυτή τη σύντομη σκιαγράφηση της προσωπικότητας του Βεργόπουλου θα ήθελα να αναφέρω έστω και περιφραστικά μια γενική προτροπή ηθικής και κοινωνικής συναναστροφής που μου έλεγε συχνά-πυκνά: Το δυσεπίλυτο πρόβλημα που αντιμετωπίζουμε ως άτομα, ως ομιλητές, είναι να μην επιτρέπουμε στους εαυτούς μας να αποβλακωνόμαστε από την εξουσία των άλλων ή από τη δική μας αδυναμία να αντισταθούμε σ’ αυτήν.

Θεόδωρος Γεωργίου, Καθηγητής Πολιτικής Φιλοσοφίας Δημοκριτείου Πανεπιστημίου Θράκης – Πηγή: Εfsyn.gr

ΣΧΟΛΙΑ 1

  1. Ora et labora, 11 Νοεμβρίου 2017, 21.21΄

    Χάσαμε έναν μεγάλο στοχαστή.

Το σχόλιό σας...

Πρόσφατα σχόλια

ΒΙΒΛΙΟΠΩΛΕΙΟ

Ουάσιγκτον 21, Τρίπολη, Τηλ. 2710238928

Email: dkomninou@ath.forthnet.gr